Augenfalter
Die Augenfalter (Satyrinae) sind eine Unterfamilie der Edelfalter (Tagfalter) mit weltweit etwa 3.000 Arten in etwa 400 Gattungen.
Merkmale
Augenfalter werden auch ?Grasfalter? genannt, weil sich die Raupen aller mitteleuropäischen Arten von Gräsern ernähren. Diese sind nicht sehr nahrhaft, daher bedürfen Grasfalterraupen vergleichsweise langer Entwicklungszeiten und sind mitunter extrem gefährdet, da Gräservielfalt von der Nährstoffarmut des Bodens abhängt und magere Wiesen selten geworden sind. Die Bezeichnung ?Augenfalter? ist etwas unglücklich, weil Falter anderer Familien ebenfalls ?Augen? zeigen. Alle Augenfalter sind jedoch in der Regel in Braun gehalten und weisen ein vergleichsweise klar zu trennendes Augenmuster auf, das teilweise extrem unauffällig ist. Die Raupen kommen abends aus ihren Verstecken und können im Frühling in einer Vielzahl von grasreichen Lebensräumen gefunden werden. Manche sind aber auch tagsüber sichtbar, meist kleinfingerlang, dünn, braun oder grün mit Streifen. Es besteht erheblicher Forschungsbedarf zu Verbreitung und Ökologie.
Systematik
Im deutschsprachigen Raum wurden etwa 60 Arten nachgewiesen. Aus Europa sind über 160 Arten und Unterarten bekannt. Weltweit gibt es etwa 400 Gattungen mit ungefähr 3.000 Arten.
Die folgende Gliederung listet die im deutschsprachigen Raum vorkommenden Arten (A - Pararge aegeria (Linnaeus, 1758) A, CH, D
*Mauerfuchs], Lasiommata megera (Linnaeus, 1767) A, CH, D
• Lasiommata petropolitana (Fabricius, 1787) A, CH, D
*Braunauge], Lasiommata maera (Linnaeus, 1758) A, CH, D
• Lopinga achine (Scopoli, 1763) A, CH, D
=Tribus Coenonymphini
=*Großes Wiesenvögelchen], Coenonympha tullia (Müller, 1764) Rote Liste BRD: 2. A, CH, D
• Coenonympha oedippus (Fabricius, 1787) A, CH, D
*Wiesenvögelchen],_Coenonympha_glycerion_(Borkhausen,_1788)_Rote_Liste_BRD:_3._A,_CH,_D
•_
• Wiesenvögelchen], Coenonympha glycerion (Borkhausen, 1788) Rote Liste BRD: 3. A, CH, D
• Coenonympha gardetta (Prunner, 1798) A, CH, D
*Coenonympha darwiniana] Staudinger, 1871 CH
*[[Coenonympha dorus (Esper, 1782) CH?
• Coenonympha hero (Linnaeus, 1761) Rote Liste BRD: 2. A, CH, D
*Ochsenauge],_Pyronia_tithonus_(Linnaeus,_1767)_Rote_Liste_BRD:_3._CH,_D
*[[Pyronia_cecilia/'>Kleines Wiesenvögelchen], Coenonympha pamphilus (Linnaeus, 1758) A, CH, D
=Tribus Maniolini
=• Ochsenauge], Pyronia tithonus (Linnaeus, 1767) Rote Liste BRD: 3. CH, D
*[[Pyronia cecilia (Vallantin, 1894) CH?
• Waldvogel], Aphantopus hyperantus (Linnaeus, 1758) A, CH, D
• Ochsenauge], Maniola jurtina (Linnaeus, 1758) A, CH, D
• Ochsenauge], Hyponephele lycaon (Rottemburg, 1775) A, CH, D
=Tribus Erebiini
=• Mohrenfalter], Erebia ligea (Linnaeus, 1758) A, CH, D
• Bergwald-Mohrenfalter], Erebia euryale (Esper, 1805) A, CH, D
• Mohrenfalter], Erebia eriphyle (Freyer, 1836) A, CH, D
• Mohrenfalter], Erebia manto (Denis & Schiffermüller, 1775) A, CH, D
*Erebia claudina (Borkhausen, 1789) A
*Erebia flavofasciata Heyne, 1895 A, CH
• Mohrenfalter], Erebia epiphron (Knoch, 1783) A, CH, D
• Mohrenfalter], Erebia christi Rätzer, 1890 CH
• Mohrenfalter] Erebia pharte (Hübner, 1804) A, CH, D
• Mohrenfalter], Erebia melampus (Fuessly, 1775) A, CH, D
• Erebia sudetica Staudinger, 1861 A, CH
*Graubindiger Mohrenfalter], Erebia aethiops (Esper, 1777) Rote Liste BRD: 2. A, CH, D
• Erebia triaria (Prunner, 1798) A, CH
*Mohrenfalter],_Erebia_alberganus_(Prunner,_1798)_A,_CH
•_
• Mohrenfalter], Erebia alberganus (Prunner, 1798) A, CH
• Erebia pluto (Prunner, 1798) A, CH, D
*Kleiner Mohrenfalter], Erebia gorge (Hübner, 1804) A, CH, D
• Erebia mnestra (Hübner, 1804) A, CH
*Schillernder Mohrenfalter], Erebia tyndarus (Esper, 1781) A, CH, D
*[[Erebia nivalis Lorkovic & Lesse, 1954 A, CH
*Erebia cassioides (Reiner & Hochenwarth, 1792) A, CH
*Erebia pronoe (Esper, 1780) A, CH, D
*Erebia stirius (Godart, 1824) A
• Alpen-Mohrenfalter], Erebia styx (Freyer), 1834) A, CH, D
*Erebia montana (Prunner, 1798) A, CH
• Erebia oeme (Hübner, 1804) A, CH, D
*Mohrenfalter],_Erebia_pandrose_(Borkhausen,_1788)_A,_CH,_D
=Tribus_Melanargiini
=•_
=Tribus_Satyrini
=•_
=Tribus Satyrini
=• Satyrus ferula (Fabricius, 1793) A, CH
*Waldportier],_Hipparchia_fagi_(Scopoli,_1763)_A,_CH,_D
•_
•_
•_
•_
•_
•_
•_
• Waldportier], Hipparchia fagi (Scopoli, 1763) A, CH, D
• Waldportier], Hipparchia alcyone (Denis & Schiffermüller, 1775) A, CH, D
• Waldportier], Hipparchia genava (Fruhstorfer, 1908) CH
• Samtfalter], Hipparchia semele (Linnaeus, 1758) Rote Liste BRD: 2. A, CH, D
• Rostbinde], Hipparchia statilinus (Hufnagel, 1766) A-CH-D
• Samtfalter], Arethusana arethusa (Denis & Schiffermüller, 1775) Rote Liste BRD: 1. A, CH, D
• Waldportier], Brintesia circe (Fabricius, 1775) Rote Liste BRD: 2. A, CH, D
• Chazara briseis (Linnaeus, 1764) Rote Liste BRD: 2. A, CH, D
*[[Gletscherfalter], Oeneis glacialis (Moll, 1783) A, CH, D
Literatur
*Hans-Josef Weidemann: Tagfalter: beobachten, bestimmen, Naturbuch-Verlag Augsburg 1995, ISBN 3-894-40115-X
*Günter Ebert (Hrsg.), Erwin Rennwald: Die Schmetterlinge Baden-Württembergs Band 1, Tagfalter I (Ritterfalter (Papilionidae), Weißlinge (Pieridae), Edelfalter (Nymphalidae)), Ulmer Verlag Stuttgart 1993. ISBN 3-800-13451-9
*Günter Ebert (Hrsg.), Erwin Rennwald: Die Schmetterlinge Baden-Württembergs Band 2, Tagfalter II (Augenfalter (Satyridae), Bläulinge (Lycaenidae), Dickkopffalter (Hesperiidae)), Ulmer Verlag Stuttgart 1993. ISBN 3-8001-3459-4
*Bundesamt für Naturschutz (Hrsg.): Rote Liste gefährdeter Tiere Deutschlands. Landwirtschaftsverlag, Münster 1998, ISBN 3-89624-110-9
Weblinks
*[http://www.lepiforum.de/cgi-bin/lepiwiki.pl?Nymphalidae www.lepiforum.de: Taxonomie und Fotos]
*[http://www.faunaeur.org/full_results.php?id=84110 Taxonomie der in Europa vorkommenden Arten]
• Moths and Butterflies of Europe and North Africa (englisch)

